📢 با ما همراه باشید :
۲۶ شهریور روز فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ | تاریخچه و اهمیت
۲۶ شهریور روز فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ است. با تاریخچه اورژانس ایران، وظایف تکنسینهای فوریت پزشکی، شماره ۱۱۵ و اهمیت خدمات پیشبیمارستانی آشنا شوید.
۲۶ شهریور؛ روز فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵
۲۶ شهریور روز فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ در ایران، فرصتی برای قدردانی از امدادگران، تکنسینها، کارشناسان مرکز ارتباطات و همه افرادی است که در شرایط اضطراری برای نجات جان انسانها تلاش میکنند. این روز با سالروز آغاز فعالیت رسمی سیستم فوریتهای پزشکی در ایران در سال ۱۳۵۴ ارتباط دارد.
فوریتهای پزشکی بخشی حیاتی از نظام سلامت است که خدمات درمانی و امدادی را پیش از رسیدن بیمار یا مصدوم به بیمارستان ارائه میکند. در ایران، شماره ۱۱۵ برای دسترسی مردم به خدمات اورژانس پیشبیمارستانی استفاده میشود.
روز فوریتهای پزشکی چه روزی است؟
در ایران، ۲۶ شهریور به عنوان روز فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ شناخته میشود.
این تاریخ با آغاز فعالیت رسمی مرکز اورژانس تهران در سال ۱۳۵۴ پیوند دارد. بعدها خدمات فوریتهای پزشکی از تهران به سایر نقاط کشور گسترش پیدا کرد و ساختار اورژانس پیشبیمارستانی به تدریج توسعه یافت.
این روز فرصتی است برای یادآوری اهمیت خدمات پیشبیمارستانی و قدردانی از نیروهایی که در حوادث، بیماریهای ناگهانی و شرایط بحرانی در نخستین مراحل امدادرسانی حضور دارند.
تاریخچه فوریتهای پزشکی در ایران
یکی از مهمترین اتفاقاتی که زمینه شکلگیری سیستم منسجم فوریتهای پزشکی در ایران را فراهم کرد، حادثه فروریختن سقف سالن انتظار فرودگاه مهرآباد در سال ۱۳۵۲ بود. در این حادثه ۱۶ نفر جان خود را از دست دادند و ۱۱ نفر مجروح شدند. نبود یک سیستم سازمانیافته برای امدادرسانی و انتقال سریع مصدومان، ضرورت ایجاد چنین سامانهای را بیش از پیش آشکار کرد.
پس از بررسی و الگوبرداری از سیستمهای اورژانس پیشبیمارستانی، در سال ۱۳۵۴ سیستم فوریتهای پزشکی در تهران راهاندازی شد.
مرکز اولیه با ۳۰ تکنسین فوریتهای پزشکی و ۲۰ دستگاه آمبولانس فعالیت خود را آغاز کرد. شماره تماس اولیه این سیستم ۱۲۳ بود که بعدها به شماره ۱۱۵ تغییر پیدا کرد.
چرا ۲۶ شهریور اهمیت دارد؟
اهمیت این روز تنها به یک مناسبت تقویمی محدود نمیشود.
فوریتهای پزشکی در بسیاری از حوادث، نخستین بخش نظام درمانی است که با بیمار یا مصدوم مواجه میشود. اقدامات درست در دقایق اولیه میتواند در حفظ جان بیمار و جلوگیری از تشدید آسیبها اهمیت زیادی داشته باشد.
به همین دلیل، نیروهای اورژانس باید بتوانند در شرایط مختلف، از تصادفات و حوادث گرفته تا مشکلات قلبی، تنفسی و سایر وضعیتهای تهدیدکننده حیات، واکنش سریع و تخصصی داشته باشند.
فوریتهای پزشکی چیست؟
فوریتهای پزشکی یا Emergency Medical Services (EMS) مجموعهای از خدمات پزشکی و امدادی است که برای رسیدگی به شرایط اورژانسی خارج از بیمارستان طراحی شده است.
این خدمات میتواند شامل:
- دریافت و مدیریت تماسهای اضطراری
- اعزام آمبولانس
- ارزیابی اولیه بیمار
- انجام اقدامات ضروری در محل حادثه
- مراقبت از بیمار در مسیر انتقال
- انتقال بیمار به مرکز درمانی مناسب
- امدادرسانی در حوادث و بلایا
باشد.
طبق اساسنامه سازمان فوریتهای پیشبیمارستانی، مأموریت این سازمان ارائه خدمات فوریتهای پزشکی پیشبیمارستانی در سوانح، حوادث، بلایا و وضعیتهای اضطراری برای افراد در سراسر کشور است.
اورژانس ۱۱۵ چگونه فعالی
ت میکند؟
هنگامی که فردی با یک وضعیت اورژانسی مواجه میشود، میتواند با ۱۱۵ تماس بگیرد.
کارشناس مرکز ارتباطات اورژانس اطلاعات لازم درباره وضعیت بیمار یا حادثه را دریافت میکند و بر اساس شرایط، روند اعزام نیرو را هماهنگ میکند.
پس از رسیدن تیم اورژانس، بیمار یا مصدوم ارزیابی میشود و اقدامات اولیه مورد نیاز انجام میگیرد. در صورت نیاز، بیمار برای ادامه درمان به مرکز درمانی منتقل خواهد شد.
چه زمانی باید با ۱۱۵ تماس بگیریم؟
شماره ۱۱۵ برای وضعیتهای اورژانسی و تهدیدکننده سلامت یا جان است.
برخی نمونههای مهم عبارتاند از:
مشکلات شدید تنفسی
تنگی نفس شدید، قطع یا اختلال جدی تنفس میتواند نیازمند ارزیابی فوری باشد.
درد شدید یا ناگهانی قفسه سینه
بهخصوص اگر همراه با تنگی نفس، تعریق، ضعف یا علائم دیگری باشد، باید جدی گرفته شود.
کاهش سطح هوشیاری
بیهوشی، عدم پاسخگویی یا تغییر شدید سطح هوشیاری از موارد مهم اورژانسی است.
سکته مغزی احتمالی
افتادگی صورت، ضعف ناگهانی دست یا پا، اختلال گفتار یا سایر علائم ناگهانی عصبی نیازمند اقدام سریع است.
تشنج طولانی یا تکرارشونده
در شرایطی مانند تشنج طولانی، آسیبدیدگی یا اختلال هوشیاری، دریافت کمک پزشکی ضروری است.
تصادفات و حوادث شدید
در تصادفات رانندگی، سقوط از ارتفاع، سوختگیهای شدید و سایر حوادث جدی، اورژانس میتواند برای ارزیابی و انتقال مصدوم اعزام شود.
مسمومیتهای جدی
در صورت احتمال مسمومیت و وجود علائم شدید، تماس با خدمات اورژانسی میتواند ضروری باشد.
خونریزی شدید
خونریزی شدید یا کنترلنشده یکی دیگر از شرایطی است که میتواند نیازمند کمک فوری پزشکی باشد.
هنگام تماس با ۱۱۵ چه اطلاعاتی بدهیم؟
برای اینکه تیم اورژانس بتواند سریعتر و دقیقتر کمکرسانی کند، بهتر است هنگام تماس:
- آدرس دقیق محل را اعلام کنیم.
- شماره تلفنی که از آن تماس گرفتهایم در دسترس باشد.
- وضعیت بیمار یا مصدوم را بهطور واضح توضیح دهیم.
- تعداد مصدومان را اعلام کنیم.
- اگر حادثهای مانند تصادف رخ داده، نوع حادثه را توضیح دهیم.
- اطلاعاتی مانند بیهوشی، مشکلات تنفسی یا خونریزی شدید را بگوییم.
- تا پایان مکالمه، طبق دستور کارشناس اورژانس عمل کنیم.
چرا اطلاعات دقیق هنگام تماس مهم است؟
زمان در بسیاری از وضعیتهای اورژانسی اهمیت زیادی دارد.
ارائه اطلاعات دقیق درباره محل حادثه و وضعیت بیمار به مرکز ارتباطات کمک میکند تا تیم اعزامی آمادگی بیشتری برای شرایط پیشرو داشته باشد.
به همین دلیل، هنگام تماس با ۱۱۵ بهتر است آرامش خود را تا حد امکان حفظ کنیم و اطلاعات را واضح و کوتاه ارائه دهیم.
وظایف تکنسینهای فوریتهای پزشکی
تکنسینهای فوریتهای پزشکی بخش مهمی از تیم اورژانس پیشبیمارستانی هستند.
برخی از وظایف آنها عبارتاند از:
- ارزیابی اولیه بیمار
- انجام اقدامات حیاتی و کمکهای اولیه
- کنترل و پایش وضعیت بیمار
- مراقبت از بیمار در زمان انتقال
- کمک به تثبیت وضعیت مصدوم
- انتقال ایمن بیمار به مرکز درمانی
- همکاری با سایر نیروهای امدادی در حوادث
این فعالیتها در محیطهایی انجام میشود که گاهی شرایط بسیار دشواری دارند؛ از خیابان و جاده گرفته تا ساختمانهای آسیبدیده، محل تصادف یا مناطق حادثهخیز.
ویژگیهای یک نیروی فوریتهای پزشکی
کار در اورژانس فقط به دانش پزشکی محدود نمیشود و به مجموعهای از مهارتهای تخصصی و فردی نیاز دارد.
سرعت عمل
امدادگر باید بتواند در مدت کوتاهی وضعیت بیمار را ارزیابی و اقدامات لازم را آغاز کند.
تصمیمگیری
شرایط اورژانسی ممکن است با اطلاعات محدود همراه باشد و تصمیمگیری سریع و درست اهمیت زیادی دارد.
کنترل استرس
حضور در صحنه حوادث شدید میتواند فشار روانی زیادی ایجاد کند؛ بنابراین کنترل هیجانات و حفظ تمرکز از مهارتهای مهم این شغل است.
مهارت ارتباطی
ارتباط مناسب با بیمار، خانواده، همکاران و سایر نیروهای امدادی برای ارائه خدمات مؤثر ضروری است.
آمادگی جسمانی
حمل تجهیزات، جابهجایی بیماران و حضور در محیطهای مختلف میتواند به آمادگی جسمانی مناسب نیاز داشته باشد.
آمبولانس اورژانس چه خدماتی ارائه میدهد؟
آمبولانس اورژانس تنها وسیلهای برای انتقال بیمار نیست.
تیم داخل آمبولانس میتواند در محدوده وظایف و تجهیزات خود، وضعیت بیمار را در طول مسیر پایش و اقدامات ضروری پیشبیمارستانی را انجام دهد.
هدف اصلی، انتقال ایمن و ارائه مراقبت مناسب تا رسیدن بیمار به مرکز درمانی است.
اورژانس هوایی و جادهای
خدمات فوریتهای پزشکی تنها به آمبولانسهای شهری محدود نمیشود.
در مناطقی که فاصله زیاد، مسیرهای دشوار یا شرایط خاص وجود دارد، استفاده از اورژانس جادهای و هوایی میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.
بر اساس گزارش رئیس سازمان اورژانس کشور در سال ۱۴۰۲، در آن زمان بیش از ۳۲۰۰ پایگاه اورژانس زمینی، هوایی و دریایی در کشور فعال بود و بیش از ۵۰ پایگاه اورژانس هوایی نیز فعالیت میکردند.
اورژانس و حوادث جادهای
یکی از مهمترین حوزههای فعالیت فوریتهای پزشکی، رسیدگی به تصادفات جادهای است.
در چنین حوادثی، تیم اورژانس باید علاوه بر ارزیابی مصدومان، شرایط محیط حادثه را نیز در نظر بگیرد؛ زیرا خطرات ثانویه مانند ترافیک، آتشسوزی یا آسیبهای ساختاری میتوانند وجود داشته باشند.
همکاری میان اورژانس، پلیس، آتشنشانی و سایر گروههای امدادی در این شرایط اهمیت زیادی دارد.
هنگام رسیدن آمبولانس چه کارهایی انجام دهیم؟
اگر برای حادثهای با ۱۱۵ تماس گرفتهاید:
- محل حادثه را تا حد امکان برای دسترسی آمبولانس آماده کنید.
- در صورت امکان فردی را برای راهنمایی آمبولانس به محل مناسب بفرستید.
- بیمار را بدون ضرورت جابهجا نکنید.
- ازدحام اطراف بیمار را کاهش دهید.
- اطلاعاتی را که درباره وضعیت بیمار دارید در اختیار امدادگران قرار دهید.
- اگر کارشناسان اورژانس تلفنی دستور خاصی دادهاند، طبق همان دستور عمل کنید.
نقش مردم در موفقیت اورژانس
عملکرد مناسب اورژانس تنها به نیروهای امدادی وابسته نیست.
فرهنگ صحیح استفاده از خدمات اورژانس نیز اهمیت زیادی دارد.
تماسهای غیرضروری میتوانند منابع اورژانس را درگیر کنند و در شرایطی که فرد دیگری واقعاً به کمک فوری نیاز دارد، دسترسی سریع به خدمات را دشوارتر کنند.
همچنین هنگام حرکت آمبولانس با چراغ و آژیر، رعایت قوانین و باز کردن مسیر میتواند به کاهش زمان رسیدن تیم امدادی کمک کند.
فوریتهای پزشکی؛ شغلی فراتر از یک شغل
نیروهای اورژانس ممکن است در ساعاتی فعالیت کنند که بیشتر مردم در خانه، محل کار یا در کنار خانواده خود هستند.
آنها در گرما و سرما، روزهای تعطیل و شرایط دشوار در آمادهباش قرار دارند تا در صورت وقوع یک حادثه یا وضعیت پزشکی اضطراری، بتوانند خود را به محل برسانند.
به همین دلیل، ۲۶ شهریور فرصتی برای قدردانی از تلاش شبانهروزی کارکنان فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ است.
روز فوریتهای پزشکی در سال ۱۴۰۵
در سال ۱۴۰۵، روز ۲۶ شهریور برابر با ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ است.
این مناسبت در سالهای اخیر به عنوان روز ملی فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ مورد گرامیداشت قرار گرفته و با سالروز تأسیس اورژانس پیشبیمارستانی در ایران ارتباط دارد.
متن تبریک روز فوریتهای پزشکی
۲۶ شهریور، روز قدردانی از انسانهایی است که در سختترین لحظات زندگی دیگران، خود را به صحنه میرسانند.
به همه امدادگران، تکنسینها، کارشناسان و کارکنان اورژانس ۱۱۵ که با دانش، شجاعت و فداکاری برای نجات جان انسانها تلاش میکنند، خسته نباشید میگوییم.
روز فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ گرامی باد. 🚑❤️
جمعبندی
۲۶ شهریور روز فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ فرصتی برای توجه به اهمیت خدمات پیشبیمارستانی و قدردانی از نیروهای پرتلاش این حوزه است.
سیستم فوریتهای پزشکی ایران از سال ۱۳۵۴ فعالیت خود را آغاز کرد و در طول دهههای بعد به شبکهای گسترده از خدمات اورژانسی تبدیل شد. امروز، اورژانس پیشبیمارستانی در حوادث، بیماریهای ناگهانی، سوانح جادهای و بسیاری از شرایط اضطراری نقش مهمی در زنجیره درمان دارد.
این روز یادآور ارزش سرعت، تخصص، مسئولیتپذیری و انساندوستی در لحظاتی است که گاهی چند دقیقه میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.
سوالات متداول درباره روز فوریتهای پزشکی
۲۶ شهریور چه روزی است؟
۲۶ شهریور در ایران به عنوان روز فوریتهای پزشکی و اورژانس ۱۱۵ شناخته میشود و با سالروز تأسیس سیستم اورژانس پیشبیمارستانی ایران ارتباط دارد.
اورژانس ۱۱۵ از چه سالی در ایران فعالیت میکند؟
سیستم فوریتهای پزشکی ایران در سال ۱۳۵۴ در تهران راهاندازی شد. فعالیت اولیه با شماره ۱۲۳ آغاز شد و بعدها شماره تماس اورژانس به ۱۱۵ تغییر کرد.
شماره فوریتهای پزشکی ایران چیست؟
شماره تماس خدمات اورژانس پیشبیمارستانی در ایران ۱۱۵ است.
چه زمانی با ۱۱۵ تماس بگیریم؟
در شرایطی که وضعیت سلامت یا جان فرد در معرض خطر جدی قرار دارد، مانند برخی مشکلات شدید تنفسی، کاهش هوشیاری، حوادث جدی، خونریزی شدید یا علائم احتمالی سکته، باید از خدمات اورژانسی کمک گرفت.
وظیفه تکنسین فوریتهای پزشکی چیست؟
تکنسینهای فوریتهای پزشکی در محل حادثه وضعیت بیمار را ارزیابی کرده، اقدامات پیشبیمارستانی لازم را انجام میدهند و در صورت نیاز بیمار را برای ادامه درمان به مرکز درمانی منتقل میکنند.
