📢 با ما همراه باشید :
۸ مهر روز جهانی ناشنوایان | تاریخچه، اهمیت و راه‌های حمایت
۸ مهر روز جهانی ناشنوایان است. با تاریخچه این مناسبت، روز جهانی زبان‌های اشاره، اهمیت زبان اشاره، حقوق افراد ناشنوا و راه‌های حمایت از جامعه ناشنوایان آشنا شوید.
۸ مهر روز جهانی ناشنوایان؛ تاریخچه، اهمیت و راه‌های حمایت
۸ مهر در تقویم ایران با عنوان روز جهانی ناشنوایان شناخته می‌شود؛ مناسبتی برای افزایش آگاهی درباره زندگی، فرهنگ، حقوق، زبان اشاره و توانمندی‌های افراد ناشنوا.
در سال ۱۴۰۵، ۸ مهر برابر با چهارشنبه ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ است.
این مناسبت فرصتی است تا جامعه با چالش‌های ارتباطی و اجتماعی افراد ناشنوا بیشتر آشنا شود و اهمیت ایجاد محیط‌های قابل‌دسترس و فرصت‌های برابر را بهتر درک کند.
روز جهانی ناشنوایان چه روزی است؟
در ایران، ۸ مهر به عنوان روز جهانی ناشنوایان در تقویم مناسبت‌ها ثبت شده است.
اما یک نکته مهم وجود دارد: عنوان رسمی مناسبت سازمان ملل «روز جهانی زبان‌های اشاره» (International Day of Sign Languages) است و هر سال در ۲۳ سپتامبر برگزار می‌شود. مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۲۰۱۷ با قطعنامه A/RES/72/161 این روز را تعیین کرد و نخستین بزرگداشت آن در سال ۲۰۱۸ انجام شد.
بنابراین «۸ مهر روز جهانی ناشنوایان» در تقویم ایران و «۲۳ سپتامبر روز جهانی زبان‌های اشاره» در تقویم سازمان ملل، دو عنوان و تاریخ متفاوت اما مرتبط با جامعه ناشنوایان هستند.
تاریخچه روز جهانی زبان‌های اشاره
پیشنهاد تعیین روز جهانی زبان‌های اشاره از سوی فدراسیون جهانی ناشنوایان (WFD) مطرح شد. سازمان ملل در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۷ قطعنامه مربوط به این مناسبت را با اجماع تصویب کرد. تاریخ ۲۳ سپتامبر نیز به سالروز تأسیس فدراسیون جهانی ناشنوایان در سال ۱۹۵۱ مربوط است.
از سوی دیگر، هفته بین‌المللی افراد ناشنوا سابقه‌ای قدیمی‌تر دارد و نخستین بار در سپتامبر ۱۹۵۸ برگزار شد. این هفته هر سال در آخرین هفته سپتامبر فرصتی برای آگاهی‌رسانی و حمایت از حقوق جامعه ناشنوایان است.
موضوع روز جهانی ناشنوایان در سال ۱۴۰۵
در سال ۲۰۲۶، موضوع روز جهانی زبان‌های اشاره و هفته بین‌المللی افراد ناشنوا:
«اعلام حقوق بشر افراد ناشنوا»
Declaring Deaf People’s Human Rights
است.
این موضوع بر این مسئله تأکید دارد که حقوق افراد ناشنوا باید در تمام عرصه‌های زندگی، از آموزش و اشتغال گرفته تا خدمات عمومی و ارتباطات، به شکل واقعی و عملی مورد توجه قرار گیرد.
زبان اشاره چیست؟
زبان اشاره تنها مجموعه‌ای از حرکات دست نیست؛ بلکه زبان‌های طبیعی و کامل با ساختار و دستور زبان خود هستند.
زبان‌های اشاره در کشورهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارند و یک زبان اشاره واحد جهانی وجود ندارد. سازمان ملل نیز تأکید می‌کند که زبان‌های اشاره از نظر ساختاری با زبان‌های گفتاری متفاوت‌اند.
در جهان، بیش از ۳۰۰ زبان اشاره مورد استفاده قرار می‌گیرد و بیش از ۷۰ میلیون فرد ناشنوا در سراسر جهان زندگی می‌کنند.
چرا زبان اشاره اهمیت دارد؟
دسترسی به زبان اشاره می‌تواند نقش مهمی در ارتباط، آموزش، شکل‌گیری هویت و مشارکت اجتماعی افراد ناشنوا داشته باشد.
قطعنامه سازمان ملل بر اهمیت دسترسی زودهنگام به زبان اشاره و خدمات ارائه‌شده به این زبان، به‌ویژه آموزش باکیفیت، تأکید می‌کند. همچنین حفظ زبان‌های اشاره بخشی از حفظ تنوع زبانی و فرهنگی جهان محسوب می‌شود.
به همین دلیل، مناسب‌سازی ارتباطی فقط به فراهم کردن یک مترجم محدود نمی‌شود و می‌تواند شامل زیرنویس، خدمات ترجمه به زبان اشاره، محتوای قابل‌دسترس و فناوری‌های ارتباطی نیز باشد.
جامعه ناشنوایان و فرهنگ ناشنوایی
جامعه ناشنوایان تنها مجموعه‌ای از افرادی با یک ویژگی شنوایی مشترک نیست؛ بلکه در بسیاری از جوامع، دارای زبان، فرهنگ، هویت و شبکه‌های اجتماعی خاص خود است.
سازمان ملل نیز بر اهمیت هویت زبانی و تنوع فرهنگی جامعه ناشنوایان تأکید کرده است.
به همین دلیل، آگاهی درباره فرهنگ ناشنوایی می‌تواند به کاهش کلیشه‌ها و ایجاد ارتباط محترمانه‌تر میان افراد ناشنوا و شنوا کمک کند.
مهم‌ترین اهداف روز جهانی ناشنوایان
این مناسبت می‌تواند به افزایش توجه عمومی به موضوعاتی مانند موارد زیر کمک کند:
- افزایش آگاهی درباره جامعه ناشنوایان
- حمایت از حقوق افراد ناشنوا
- توجه به دسترسی برابر به آموزش
- گسترش خدمات ترجمه و ارتباطی
- افزایش دسترس‌پذیری اطلاعات
- حمایت از زبان‌های اشاره
- افزایش فرصت‌های شغلی برابر
- کاهش تبعیض و موانع ارتباطی
- توجه بیشتر به فناوری‌های کمکی
- افزایش مشارکت اجتماعی افراد ناشنوا
افراد ناشنوا چه چالش‌هایی ممکن است داشته باشند؟
بسیاری از موانعی که افراد ناشنوا با آن روبه‌رو می‌شوند، صرفاً به کاهش یا نبود شنوایی مربوط نیستند؛ بلکه از موانع ارتباطی و نبود دسترسی مناسب ناشی می‌شوند.
برای مثال، نبود مترجم زبان اشاره در مراکز خدماتی، محتوای ویدئویی بدون زیرنویس، اطلاع‌رسانی صوتی بدون جایگزین دیداری یا محدودیت دسترسی به آموزش می‌تواند مشارکت اجتماعی را دشوارتر کند.
به همین دلیل، مناسب‌سازی محیط و خدمات می‌تواند نقش مهمی در افزایش استقلال و مشارکت افراد ناشنوا داشته باشد.
آموزش و حق دسترسی به اطلاعات
آموزش یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی است که دسترسی مناسب به ارتباط در آن اهمیت دارد.
سازمان ملل تأکید کرده است که دسترسی به زبان اشاره و آموزش باکیفیت به این زبان برای رشد و پیشرفت افراد ناشنوا اهمیت دارد.
ایجاد محیط‌های آموزشی فراگیر، استفاده از مترجم زبان اشاره در صورت نیاز، تولید محتوای دارای زیرنویس و توجه به نیازهای ارتباطی دانش‌آموزان و دانشجویان ناشنوا از جمله اقداماتی است که می‌تواند دسترسی آموزشی را افزایش دهد.
چگونه می‌توان از افراد ناشنوا حمایت کرد؟
حمایت از جامعه ناشنوایان لزوماً به اقدامات پیچیده نیاز ندارد. برخی رفتارهای ساده می‌توانند ارتباط را راحت‌تر کنند.
هنگام صحبت کردن
اگر فرد ناشنوا از لب‌خوانی استفاده می‌کند، بهتر است هنگام صحبت کردن صورت خود را به سمت او نگه دارید و تا حد امکان واضح صحبت کنید.
از داد زدن خودداری کنید
بلندتر صحبت کردن الزاماً ارتباط را بهتر نمی‌کند. بهتر است ابتدا از فرد بپرسید چه روشی برای ارتباط با او راحت‌تر است.
از نوشتن استفاده کنید
در شرایطی که زبان اشاره یا روش ارتباطی فرد را نمی‌دانید، نوشتن می‌تواند یکی از راه‌های ارتباطی باشد.
زیرنویس را جدی بگیریم
در تولید محتوای ویدئویی، اضافه کردن زیرنویس می‌تواند دسترسی افراد ناشنوا و کم‌شنوا را افزایش دهد.
زبان اشاره یاد بگیریم
یادگیری حتی تعدادی از علائم پایه زبان اشاره می‌تواند شروع خوبی برای برقراری ارتباط باشد؛ البته بهتر است زبان اشاره به شکل اصولی و از منابع معتبر آموزش داده شود.
نقش فناوری در زندگی افراد ناشنوا
فناوری در سال‌های اخیر ابزارهای مختلفی برای دسترسی و ارتباط ایجاد کرده است.
برخی فناوری‌ها می‌توانند در زمینه‌هایی مانند:
- تبدیل گفتار به متن
- تماس ویدیویی
- زیرنویس خودکار
- هشدارهای دیداری
- ارتباط آنلاین
- دسترسی به محتوای آموزشی
کمک‌کننده باشند.
با این حال، فناوری جایگزین کامل دسترس‌پذیری انسانی و اجتماعی نیست و باید در کنار خدمات ارتباطی مناسب مورد استفاده قرار گیرد.
روز جهانی ناشنوایان در سال ۱۴۰۵
سال ۲۰۲۶ برای جامعه جهانی ناشنوایان سالی قابل توجه است؛ زیرا ۷۵ سال از تأسیس فدراسیون جهانی ناشنوایان می‌گذرد و همچنین بیستمین سالگرد تصویب کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل است.
فدراسیون جهانی ناشنوایان، هفته بین‌المللی افراد ناشنوا را در سال ۲۰۲۶ از ۲۱ تا ۲۷ سپتامبر برگزار کرده و موضوع اصلی آن را «اعلام حقوق بشر افراد ناشنوا» قرار داده است.
پیام روز جهانی ناشنوایان
روز جهانی ناشنوایان یادآوری می‌کند که ارتباط، آموزش و دسترسی به اطلاعات، بخش مهمی از زندگی اجتماعی انسان هستند.
ایجاد جامعه‌ای فراگیر به این معناست که افراد با شیوه‌های ارتباطی متفاوت نیز بتوانند در مدرسه، دانشگاه، محیط کار، مراکز درمانی، فضای فرهنگی و سایر بخش‌های جامعه حضور و مشارکت مؤثر داشته باشند.
تفاوت در شیوه ارتباط، به معنای تفاوت در ارزش و توانمندی انسان‌ها نیست.
متن تبریک روز جهانی ناشنوایان
۸ مهر، روز جهانی ناشنوایان گرامی باد.
امروز فرصتی است برای شنیدن صدای انسان‌هایی که شاید همیشه با صدا ارتباط برقرار نکنند، اما با زبان، فرهنگ، نگاه و توانمندی‌های خود بخشی ارزشمند از جامعه هستند.
باشد که جهانی بسازیم که در آن هیچ‌کس به دلیل شیوه ارتباط خود از آموزش، اطلاعات، فرصت و مشارکت اجتماعی محروم نماند. 💙
سوالات متداول درباره روز جهانی ناشنوایان
۸ مهر روز جهانی ناشنوایان است؟
بله. ۸ مهر در تقویم مناسبت‌های ایران با عنوان روز جهانی ناشنوایان ثبت شده و در سال ۱۴۰۵ برابر با ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ است.
روز جهانی زبان‌های اشاره چه تاریخی است؟
روز جهانی زبان‌های اشاره هر سال ۲۳ سپتامبر برگزار می‌شود و این مناسبت توسط مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۲۰۱۷ تعیین شده است.
موضوع روز جهانی زبان‌های اشاره در سال ۲۰۲۶ چیست؟
موضوع سال ۲۰۲۶ «اعلام حقوق بشر افراد ناشنوا» (Declaring Deaf People’s Human Rights) است.
آیا زبان اشاره یک زبان واقعی است؟
بله. زبان‌های اشاره زبان‌های طبیعی و کامل هستند و ساختار زبانی مستقل خود را دارند.
چند زبان اشاره در جهان وجود دارد؟
بر اساس اطلاعات سازمان ملل و فدراسیون جهانی ناشنوایان، بیش از ۳۰۰ زبان اشاره در جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
چگونه می‌توان به جامعه ناشنوایان کمک کرد؟
یادگیری زبان اشاره، استفاده از زیرنویس، احترام به روش ارتباطی فرد، حمایت از دسترس‌پذیری اطلاعات و ایجاد فرصت‌های برابر در آموزش و اشتغال از جمله راه‌های حمایت هستند.
