📢 با ما همراه باشید :
بوران سال ۱۳۵۰؛ داستان مرگبارترین کولاک تاریخ ایران
بوران سال ۱۳۵۰ یکی از مرگبارترین کولاک‌های تاریخ بود. با داستان برف ۸ متری، بیش از ۴۰۰۰ قربانی، روستاهای مدفون و علت وقوع این فاجعه آشنا شوید.
بوران سال ۱۳۵۰؛ مرگبارترین کولاک تاریخ ایران
زمستان سال ۱۳۵۰ یکی از تلخ‌ترین و کم‌سابقه‌ترین حوادث طبیعی تاریخ معاصر ایران را رقم زد. در میانه بهمن‌ماه، بارش سنگین برف و کولاک بخش وسیعی از کشور را درگیر کرد؛ روستاهای زیادی زیر برف مدفون شدند، راه‌های ارتباطی قطع شد و هزاران نفر جان خود را از دست دادند. پژوهش‌های علمی، این رویداد را با بیش از ۴۰۰۰ قربانی یکی از مرگبارترین بوران‌های ثبت‌شده در جهان معرفی کرده‌اند.
بوران سال ۱۳۵۰ چه زمانی اتفاق افتاد؟
این بوران در بهمن ۱۳۵۰، برابر با فوریه ۱۹۷۲ رخ داد. موج اصلی کولاک حدود ۱۴ تا ۲۰ بهمن گزارش شده، در حالی که منابع بین‌المللی آغاز طوفان را ۳ فوریه و پایان آن را ۹ فوریه ثبت کرده‌اند.
بارش برف در برخی مناطق برای چندین روز ادامه داشت و شدت آن به حدی بود که زندگی عادی مردم را تقریباً متوقف کرد.
ارتفاع برف در بوران ۱۳۵۰ چقدر بود؟
یکی از عجیب‌ترین ویژگی‌های این حادثه، حجم بسیار زیاد برف بود. در برخی مناطق، ارتفاع برف به حدود ۸ متر رسید و روستاها و جاده‌ها را کاملاً پوشاند. گزارش‌های تاریخی همچنین از دفن شدن حدود ۲۰۰ روستا در مناطق مختلف کشور خبر داده‌اند.
در برخی نقاط غرب، شمال‌غرب، مرکز و جنوب ایران شرایط بسیار سختی ایجاد شد و مردم برای روزها در محاصره برف و سرما باقی ماندند.
کدام مناطق ایران بیشتر درگیر شدند؟
بوران بخش بزرگی از کشور را تحت تأثیر قرار داد. از مناطق درگیر می‌توان به بخش‌هایی از:
- آذربایجان
- اردبیل
- کردستان
- همدان
- زنجان
- قزوین
- تهران
- اصفهان
- فارس
- کهگیلویه و بویراحمد
- مناطق مرکزی و روستایی ایران
اشاره کرد. یکی از مناطقی که خسارت بسیار سنگینی متحمل شد، منطقه اردکان فارس بود. گزارش‌های آن زمان از دفن شدن روستاهایی در اطراف این منطقه زیر حجم عظیم برف حکایت داشتند.
چند نفر در بوران سال ۱۳۵۰ جان باختند؟
آمار دقیق قربانیان به دلیل شرایط آن زمان و قطع ارتباط بسیاری از مناطق مشخص نیست. با این حال، منابع تاریخی و پژوهش‌های بعدی رقم بیش از ۴۰۰۰ نفر را گزارش کرده‌اند. برخی گزارش‌های معاصر حتی از برآوردهای بالاتر از این رقم سخن گفته‌اند؛ بنابراین بهتر است عدد ۴۰۰۰ را به‌عنوان حداقل یا برآورد رایج در نظر گرفت، نه یک آمار قطعی.
چرا این بوران تا این اندازه مرگبار شد؟
شدت بارش به‌تنهایی عامل اصلی فاجعه نبود. ترکیبی از عوامل مختلف شرایط را بسیار خطرناک کرد:
۱. بارش طولانی و سنگین
برف برای چند روز ادامه پیدا کرد و حجم آن در بعضی مناطق به چندین متر رسید.
۲. سرمای شدید
دمای هوا در برخی مناطق به حدود ۲۵ تا ۳۰ درجه زیر صفر رسید و سرمازدگی و یخ‌زدگی را تشدید کرد.
۳. قطع راه‌های ارتباطی
جاده‌ها و مسیرهای روستایی زیر برف مدفون شدند و ارتباط بسیاری از روستاها با شهرها قطع شد.
۴. اختلال در تأمین غذا و سوخت
با بسته شدن راه‌ها، رساندن مواد غذایی، دارو و سوخت به مناطق گرفتار بسیار دشوار شد.
۵. ضعف امکانات امدادی
در دهه ۱۳۵۰ تجهیزات برف‌روبی و امدادرسانی به مناطق دورافتاده با امکانات امروزی قابل مقایسه نبود.
روستاهایی که زیر برف مدفون شدند
یکی از تلخ‌ترین بخش‌های این حادثه، گرفتار شدن روستاهای دورافتاده بود. در برخی مناطق، برف تمام خانه‌ها و مسیرهای دسترسی را پوشاند.
در گزارش‌های تاریخی از روستاهایی مانند کاکان و کمهر در منطقه یاسوج و همچنین روستای شکلاب در شمال‌غرب کشور نام برده شده است. در مورد شکلاب، گزارش‌ها از دفن شدن روستا و ساکنان آن زیر برف خبر داده‌اند.
زندگی مردم در روزهای بوران
برای بسیاری از مردم، این فقط یک بارش برف شدید نبود؛ بلکه چند روز مبارزه برای زنده ماندن بود.
برخی خانواده‌ها برای گرم ماندن و تأمین آب و غذا در خانه‌های خود محبوس بودند. در بعضی مناطق، لوله‌های آب یخ زد و مردم برای تأمین آب مجبور به استفاده از برف شدند. قطع ارتباطات و کمبود مواد غذایی نیز شرایط را دشوارتر کرده بود.
نقش نیروهای امدادی و مردم
با بهتر شدن شرایط جوی، عملیات جست‌وجو و امدادرسانی گسترده‌تر شد. نیروهای نظامی، امدادی و مردم محلی برای باز کردن مسیرها و پیدا کردن افراد گرفتار در برف تلاش کردند.
با این حال، حجم عظیم برف و گستردگی مناطق آسیب‌دیده باعث شده بود عملیات نجات بسیار دشوار باشد.
بوران ۱۳۵۰؛ یک رکورد تاریخی
بوران ایران در سال ۱۳۵۰ در منابع مختلف به‌عنوان مرگبارترین بوران ثبت‌شده در تاریخ شناخته شده است. پژوهش‌های علمی نیز آن را با بیش از ۴۰۰۰ قربانی، یکی از شدیدترین فجایع برفی ثبت‌شده در جهان معرفی کرده‌اند.
این حادثه بعدها به یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها برای مطالعه شرایط جوی شدید و مدیریت بحران در ایران تبدیل شد.
علت علمی وقوع بوران چه بود؟
مطالعات جدید درباره این حادثه نشان می‌دهد که یک سامانه جوی گسترده همراه با ورود هوای سرد و شرایط مناسب برای ماندگاری سامانه بارشی، باعث شد بارش‌ها برای چندین روز ادامه پیدا کند.
ترکیب رطوبت، سرمای شدید، بارش مداوم و ماندگاری سامانه جوی شرایطی ایجاد کرد که در نهایت بخش‌های بزرگی از ایران را با حجم فوق‌العاده‌ای از برف مواجه کرد.
چهار سال خشکسالی قبل از بوران
یکی از نکات جالب درباره این حادثه، وقوع آن پس از چند سال خشکسالی بود. منابع تاریخی اشاره کرده‌اند که بوران ۱۳۵۰ پس از حدود چهار سال خشکسالی اتفاق افتاد و به همین دلیل شدت و گستردگی بارش‌ها برای مردم بسیار غیرمنتظره بود.
جمع‌بندی
بوران سال ۱۳۵۰ یکی از هولناک‌ترین حوادث طبیعی تاریخ معاصر ایران بود. بارش چندروزه، برف چندمتری، سرمای شدید و قطع راه‌های ارتباطی باعث شد بخش بزرگی از کشور با بحرانی کم‌سابقه روبه‌رو شود.
بر اساس پژوهش‌ها، بیش از ۴۰۰۰ نفر در این فاجعه جان خود را از دست دادند و شماری از روستاها برای مدتی در زیر برف ناپدید شدند.
امروز، بیش از پنج دهه پس از آن حادثه، بوران ۱۳۵۰ همچنان یکی از مهم‌ترین نمونه‌های تاریخی کولاک شدید و مدیریت بحران‌های طبیعی در ایران به شمار می‌رود.
